OD ÇƏRŞƏNBƏSİ-AZAR-BEZARLARIN YANDIRILDIĞI GÜN

Bu gün Azərbaycanda ikinci çərşənbə - Od çərşənbəsi qeyd olunur. Novruz bayramından əvvəlki dörd çərşənbənin yəni su, od, yel və torpağın hər birinin xüsusi özəlliyi var. Bəs od çərşənbəsini digərlərindən fərqləndirən xüsusiyyətlər hansılardır? Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Folklor İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarixçi-etnoqraf Şəhla Nuruzadə Qafqaz TV-yə Od çərşənbəsinin rəmzi mənasından, qədim ənənələrindən danışdı. Qədim türk coğrafiyasında çillələrdən sonra gələn Boz ay bitincə yeni ilin başlanğıcını, təbiətin oyanışını təmin edirmiş. Boz aydan əvvəl isə bir neçə yalançı çərşənbələr də zaman-zaman qeyd olunub. Amma ilk əsas çərşənbə olan Su çərşənbəsindən sonra sovet dövründən etibarən Od çərşənbəsi qeyd olunmağa başladı. Lakin Azərbaycanın, türk dünyasının mifoloji qaynaqlarını araşdıran folklorçu Mirəli Seyidov, həmçinin, folklor və etnoqrafiyamızı bir çox təhriflərdən xilas edən Məhəmmədhüseyn Təhmasib ikinci çərşənbəni birmənalı şəkildə od deyil, Torpaq çərşənbəsi adlandırıblar. Bu mifoloji ənənəyə uyğun olaraq yaradılışın məzmununu özündə əks etdirir: Əvvəlcə, hər yer su idi, sonra su üzərində torpaq yarandı, su ilə torpağın qovuşuğu odu meydana gətirdi. Yel isə bu ünsürlərə həyat verdi. Beləcə, 4 müqəddəs ünsürün- su, torpaq, od və havanın qarşılıqlı həyat yaratma mexanizmi Sovet dövrünün təhriflərinə əsasən, pozuldu. Bu isə Novruz bayramının mahiyyətini aşağılamaqdan başqa bir şey deyildi. Qeyd edək ki, Azərbaycanda Yel çərşənbəsi martın 11-də, ilaxır, yəni Torpaq çərşənbəsi isə martın 18-də qeyd olunacaq. #Azərbaycan #Novruz #Odçərşənbəsi